Động thái này có thể đồng nghĩa với việc doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ sẽ tiếp tục phải đối mặt với những thay đổi chính sách đột ngột, chuỗi cung ứng bị xáo trộn và giá cả hàng nhập khẩu tăng cao.

Sau 18 tháng kể từ khi cuộc chiến thương mại trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump bắt đầu, tác động của thuế quan đối với kinh tế Mỹ đã được phản ánh chủ yếu đã dưới dạng giá cả tăng, với lạm phát hàng hóa vượt xa tốc độ trước đại dịch Covid-19. Các biện pháp thuế quan mạnh tay không kéo tụt tốc độ tăng trưởng của kinh tế Mỹ trị giá 30 nghìn tỷ USD như nhiều nhà phân tích đã lo ngại lúc đầu, nhưng cũng chưa thể cắt giảm thâm hụt thương mại và thúc đẩy sản xuất trong nước như ông Trump đã hứa.

THUẾ QUAN MỸ ĐANG THAY ĐỔI NHƯ THẾ NÀO?

Các nét chính của cuộc chiến thương mại của ông Trump về cơ bản vẫn giữ nguyên. Những thay đổi chủ yếu nhằm duy trì việc áp thuế quan sau khi gặp phải một số trở ngại lớn về mặt pháp lý. Vào tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ một loạt biện pháp thuế toàn cầu của ông chủ Nhà Trắng, bao gồm thuế đối ứng. Ông Trump đã thay thế các biện pháp bị gỡ bỏ bằng một mức thuế toàn cầu mới 10% trên cơ sở một quyền pháp lý khác, nhưng mức thuế đó bị giới hạn trong thời gian 150 ngày và đã hết hiệu lực vào hôm 24/7.

Vào ngày 23/7, dựa trên một căn cứ pháp lý khác, Mỹ công bố các thuế quan mới gồm hai mức 10% và 12,5%, áp dụng đối với hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, bao gồm hầu hết các đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ. Thay đổi này có nghĩa là hầu hết các mặt hàng nhập khẩu vào Mỹ sẽ tiếp tục phải chịu các mức thuế tương tự như những gì đã áp dụng trong 5 tháng qua.

ÔNG TRUMP ĐANG DỰA VÀO CƠ SỞ PHÁP LÝ NÀO ĐỂ ÁP THUẾ QUAN?

Biện pháp thuế quan mới nhất của ông Trump dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Căn cứ để áp thuế quan này đã được sử dụng rộng rãi trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump đối với hàng trăm mặt hàng tiêu dùng và công nghiệp từ Trung Quốc mà Mỹ cho rằng đã được giao dịch không công bằng.

Các mức thuế theo Mục 301 - được coi là bền vững về mặt pháp lý hơn so với các biện pháp thuế quan khác đã bị tòa án bác bỏ - nhằm ứng phó với thiệt hại mà doanh nghiệp Mỹ được cho là phải hứng chịu do tình trạng sử dụng lao động cưỡng bức trong các khâu vật liệu hoặc sản xuất hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ.

Tất cả những thay đổi này có thể ít nghiêm trọng hơn so với nhìn bề ngoài. Theo tờ báo Wall Street Journal, các nhà phân tích ước tính rằng thuế suất của thuế quan có hiệu lực thực tế đối với hàng nhập khẩu của Mỹ sẽ duy trì gần 10%, tương tự như trong phần lớn thời gian từ đầu năm tới nay.

“Chúng tôi cho rằng tác động tiêu cực đối với nền kinh tế Mỹ sẽ không tăng lên sau khi áp dụng biện pháp thuế quan mới”, ông Thomas Ryan, một nhà kinh tế tại công ty nghiên cứu Capital Economics, nhận xét.

DOANH NGHIỆP MỸ ĐANG ỨNG PHÓ THẾ NÀO VỚI THAY ĐỔI?

Các doanh nghiệp Mỹ đã linh hoạt khi ứng phó với cuộc chiến thương mại của Tổng thống Trump - theo nhận xét của ông Rich Lesser, Chủ tịch của công ty tư vấn Boston Consulting Group (BCG). Những kinh nghiệm gần đây được rút ra từ giai đoạn đại dịch và đợt leo thang lạm phát sau đó đã giúp các công ty trở nên linh hoạt hơn và cải thiện khả năng ứng phó với các cú sốc kinh tế, ông nói. Việc áp dụng các kinh nghiệm đó đã cho phép các nhà quản lý thực hiện các điều chỉnh chuỗi cung ứng một cách nhanh chóng và đưa ra các quyết định thông minh về định giá.

Mới đây, hãng xe General Motors (GM) cho biết hãng dự kiến tổn thất từ thuế quan đối với hãng sẽ dao động từ 2,5-3,5 tỷ USD trong năm nay, nhưng CEO Mary Barra hé lộ rằng lợi nhuận cả năm của hãng sẽ tốt hơn kỳ vọng ban đầu.

Tuy nhiên, một số CEO doanh nghiệp Mỹ cho biết họ có phần băn khoăn về cơ sở pháp lý cho thuế quan toàn cầu mới.

“Mỹ chưa chứng minh được rằng lao động cưỡng bức đang khiến doanh nghiệp Mỹ mất hoạt động kinh doanh”, ông Rick Woldenberg, CEO của hãng sản xuất đồ chơi giáo dục Learning Resources và công ty vật liệu học tập hand2mind, nói với Wall Street Journal. Learning Resources là nguyên đơn chính trong vụ kiện pháp lý đã đánh bại biện pháp thuế quan toàn cầu trước đó, và trong tuần vừa rồi đã đệ đơn kiện về biện pháp thuế quan mới.

“Đây chỉ là một cái cớ để đánh thuế quan mà không thông qua Quốc hội”, ông nói.

Công ty của ông Woldenberg có trụ sở tại Illinois, nhập khẩu đồ chơi sản xuất tại Trung Quốc, Ấn Độ và các nơi khác ở châu Á. Ông cho rằng thuế quan mới chắc chắn sẽ khiến lạm phát ở Mỹ tăng tốc.

TÁC ĐỘNG CỦA THUẾ QUAN ĐẾN KINH TẾ MỸ ĐẾN HIỆN TẠI

Hệ quả rõ ràng nhất từ các biện pháp thuế quan của Tổng thống Trump là giá cả hàng hóa tăng cao, từ quần áo đến tivi và đồ nội thất. Chi phí thuế quan đã khiến giá xe mới ở Mỹ tăng thêm 1.600 -9.000 USD mỗi xe trong năm nay, theo tài liệu Kelley Blue Book.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ước tính rằng đến tháng 2 năm nay, thuế quan đã khiến giá hàng hóa trong rổ tính lạm phát lõi của nước này - không bao gồm hai nhóm thực phẩm và năng lượng - tăng khoảng 3,1%. Đó là một sự thay đổi đáng kể nếu xét tới việc giá hàng hóa ở Mỹ về cơ bản đã giảm trong thập kỷ trước khi đại dịch Covid-19 xảy ra.

Nhưng hầu hết tiêu dùng của người Mỹ dành cho dịch vụ - từ nhà ở và chăm sóc y tế đến giải trí và vé máy bay - nên sự gia tăng giá cả hàng hóa do thuế quan gây ra đã có tác động nhỏ hơn nhiều đến lạm phát tổng thể. Bởi vậy, các nhà kinh tế của Fed cho rằng tác động của thuế quan đối với lạm phát lõi ở Mỹ là làm tăng thêm khoảng 0,8 điểm phần trăm.

Ngoài lạm phát, thuế quan về cơ bản không gây ra trở ngại gì khác đối với kinh tế Mỹ. Nền kinh tế đã tăng trưởng với tốc độ hàng 2,7% sau khi điều chỉnh theo lạm phát tính từ quý 1/2025 đến quý 1/2026. Động lực của sự tăng trưởng này là tiêu dùng vững chắc và làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI). Chỉ số S&P 500 của thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng 31% kể từ khi ông Trump bắt đầu áp thuế quan trên diện rộng trong nhiệm kỳ thứ hai.

Nhưng cho đến nay, thuế quan chưa đạt được hai mục tiêu trung tâm của chính quyền ông Trump khi áp thuế quan là xóa thâm hụt thương mại và phục hồi việc làm trong các nhà máy. Trong 5 tháng đầu năm 2026, thâm hụt thương mại của Mỹ là 297,91 tỷ USD, chỉ giảm khoảng 10% so với cùng kỳ năm 2024.

Và mặc dù sản lượng của các nhà máy ở Mỹ tăng 3,1% kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, nhưng lĩnh vực sản xuất lại sử dụng ít nhân công hơn. So với thời điểm tháng 1/2025, số lao động làm việc trong lĩnh vực sản xuất ở Mỹ đã giảm khoảng 75.000 người.

MỸ CÒN ÁP THUẾ QUAN GÌ KHÁC?

Ngoài việc áp thuế quan toàn cầu mới, các quan chức thương mại của chính quyền ông Trump đang tăng cường áp lực thuế quan ở các lĩnh vực khác. Washington đã công bố áp thuế quan bổ sung đối với một loạt hàng hóa Canada bắt đầu từ tháng tới - động thái được coi như một đòn bẩy trước khi đàm phán lại một hiệp định thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).

USTR cũng đang tiến hành điều tra để áp một biện pháp thuế quan trên diện rộng khác, nhằm ứng phó với tình trạng năng lực sản xuất dư thừa ở nước ngoài gây áp lực cạnh tranh về giá lên các sản phẩm sản xuất tại Mỹ.

Hôm 24/7, ông Trump cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng đội ngũ của ông đang xem xét áp thuế quan mới đối với Liên minh châu Âu (EU) để trả đũa việc khối này đưa ra những án phạt lớn đối với các công ty công nghệ Mỹ.

Mức thuế 25% đối với hàng nhập khẩu từ Brazil đã được Mỹ áp dụng từ đầu tháng này, trên cơ sở cho rằng một hệ thống thanh toán kỹ thuật số của Brazil đã đặt các công ty Mỹ như Visa và Mastercard vào thế bất lợi, bên cạnh một số lý do khác.

Ngoài ra, ông Trump cũng đang đe dọa áp thuế quan mạnh tay đối với thuốc phiên bản (generic), nhưng nếu có, thuế này sẽ có hiệu lực sau 2 năm.

Theo Vneconomy