Với tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 97% tổng số các doanh nghiệp đang hoạt động, đây là lực lượng xương sống cốt lõi để phát triển nền kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Nhà nước ta đã và đang nỗ lực kiến tạo khuôn khổ pháp lý toàn diện, chuyển từ biện pháp hành chính sang kiến tạo phát triển kinh tế. Nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ được ban hành nhưng thực tế lợi ích thụ hưởng của các doanh nghiệp này chưa được như kỳ vọng.

Ông Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) cho rằng, khoảng cách giữa chính sách và thực thi hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn có những điểm nghẽn nhất định. Nhất là trong việc tiếp cận các chính sách, thông tin tư vấn pháp luật, doanh nghiệp khó tiếp cận và thụ hưởng. 

Theo các chuyên gia, có một số rào cản chính khiến cho các cơ chế chính sách hỗ trợ khó được doanh nghiệp tiếp cận. Thứ nhất là về môi trường thể chế thì hạ tầng số hiện nay chưa đầy đủ. Thứ hai là về thiết kế và chính sách pháp luật còn đang phân tán, chưa tập trung, chưa phân tích đồng bộ, thiếu tính hệ thống và nặng về tư duy quản lý.

Về tổ chức thực thi, hiện vẫn còn nhiều đầu mối đa tầng, thiếu thông tin, dữ liệu; thiếu cơ quan điều phối thống nhất, doanh nghiệp phải đi "gõ cửa" nhiều nơi để hoàn thiện hồ sơ.

Các chính sách nằm rải rác ở nhiều lĩnh vực như thuế, tín dụng, công nghệ, thương mại nhưng lại đang thiếu cơ chế tích hợp, liên thông tất cả các lĩnh vực này với nhau khiến cho doanh nghiệp rất khó để hiểu được một cách toàn diện.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng các tiêu chí để xây dựng pháp luật còn mang nặng về quản lý, kiểm soát hơn là tạo điều kiện thúc đẩy và phục vụ, còn thiết lập nhiều thủ tục và văn bản. Sự thiếu tính ổn định, ban hành chính sách nhanh nhưng thay đổi cũng rất nhanh... khiến doanh nghiệp nhiều khi chưa nắm bắt xong thì đã phải tiếp cận những thông tin mới.

Hiện Bộ Tư pháp đang triển khai Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030 do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành ngày 14/01/2026. Bộ này cũng được Chính phủ giao chủ trì sửa đổi Nghị định 55/2019/NĐ-CP về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. 

Bộ Tư pháp cũng đã kiện toàn, thành lập Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, là đơn vị cung cấp dịch vụ công chất lượng cao về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian tới. 

Tuy nhiên, để thúc đẩy lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển vượt bậc, các chuyên gia cho rằng phải tối ưu hóa và tối giản hóa các chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; từ phân tán đầu mối và thụ động chờ doanh nghiệp đến nộp hồ sơ thì cần phải chuyển sang tích hợp liên thông, chủ động đưa chính sách đến tận tay các doanh nghiệp; từ phụ thuộc về hồ sơ giấy và quy trình thủ công thì chuyển sang chuyển đổi số toàn diện, quản lý dữ liệu và chia sẻ.

Giải pháp để đơn giản hóa pháp lý và đơn giản hóa quy trình thực thi, nhiều doanh nghiệp kiến nghị thiết kế lại các tiêu chí phân loại và tối giản hóa các điều kiện thụ hưởng dựa trên quy mô thực tế của các doanh nghiệp, ví dụ như doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ hay là các hộ kinh doanh để có chính sách phù hợp với từng đối tượng.

Cổng dịch vụ công cũng cần tích hợp để xây dựng nền tảng quản lý tập trung, giải quyết dứt điểm tình trạng đa đầu mối hiện nay; liên thông dữ liệu về thuế, bảo hiểm, đăng ký kinh doanh để chấm dứt tình trạng doanh nghiệp phải đi nộp hồ sơ ở nhiều nơi.

Theo Vneconomy