Trước áp lực từ biến động giá năng lượng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông, thị trường xăng dầu trong nước đang chịu nhiều tác động. Giá dầu thô tăng, nguồn cung gián đoạn đã khiến chi phí nhiên liệu leo thang, gây sức ép lớn lên hoạt động sản xuất, kinh doanh và vận tải.

Theo Bộ Công Thương, thuế bảo vệ môi trường hiện chiếm khoảng 6,7% trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu. Mức thuế này đang được áp dụng theo Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15 trong năm 2026 và vẫn còn dư địa để điều chỉnh.

Để ứng phó với diễn biến thị trường, Bộ Công Thương kiến nghị giảm thuế bảo vệ môi trường đối với ba mặt hàng nhiên liệu chủ chốt gồm: xăng (trừ etanol), nhiên liệu bay và dầu diesel.

Căn cứ trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương và Khung mức thuế bảo vệ môi trường, tại dự thảo Nghị quyết về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, Bộ Tài chính đề xuất giảm mức thuế đối với xăng (trừ etanol) và nhiên liệu bay xuống còn 1.000 đồng/lít (giảm tương ứng 1.000 đồng/lít và 500 đồng/lít), trong khi dầu diesel còn 500 đồng/lít, giảm 500 đồng/lít so với mức đang áp dụng.

Theo ước tính của Bộ Tài chính, việc giảm thuế trên sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1.790 tỷ đồng mỗi tháng nhưng được xem là giải pháp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp vượt qua khó khăn.

Bộ Tài chính cho rằng việc điều chỉnh này sẽ tác động trực tiếp đến giá bán lẻ do thuế bảo vệ môi trường là khoản thu gián thu trong cấu thành giá. Theo tính toán, nếu áp dụng, giá xăng có thể giảm khoảng 1.080 đồng/lít, còn nhiên liệu bay và dầu diesel giảm khoảng 540 đồng/lít, đã tính cả thuế giá trị gia tăng.

Thời gian áp dụng dự kiến đến hết ngày 30/6/2026. Sau thời điểm này, mức thuế sẽ quay trở lại theo quy định tại Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15 ngày 17/10/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn và áp dụng đến hết năm 2026.

(Dự thảo Nghị quyết về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu)

“Tuy nhiên, do giá bán lẻ xăng, dầu trong nước phụ thuộc chủ yếu vào giá xăng, dầu thành phẩm thế giới nên mức giảm giá bán lẻ xăng, dầu trong nước cụ thể sẽ tùy thuộc vào tình hình biến động của giá xăng, dầu thành phẩm thế giới”, Bộ Tài chính nêu rõ tại tờ trình Chính phủ.

Bên cạnh đó, dựa trên báo cáo từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho biết nếu thực hiện giảm thuế bảo vệ môi trường, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2026 tăng khoảng 1,63 điểm phần trăm so với thời điểm trước xung đột Trung Đông. Từ đó kéo CPI quý I/2026 tăng khoảng 0,43 điểm phần trăm so với cùng kỳ, trong khi CPI bình quân cả năm 2026 tăng khoảng 1,35 điểm phần trăm so với năm trước.

Nếu vẫn giữ nguyên thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu như hiện hành thì CPI bình quân cả năm 2026 tăng khoảng 1,4 điểm phần trăm. Do đó, mức tăng 1,35 điểm phần trăm vẫn thấp hơn kịch bản ban đầu qua đó góp phần kiểm soát lạm phát.

Chính vì vậy, chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), nhiên liệu bay và dầu diesel được kỳ vọng giúp ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ doanh nghiệp và tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh thị trường năng lượng nhiều biến động.

Song song, Bộ Tài chính cũng đề xuất giao Chính phủ chủ động điều chỉnh thời hạn áp dụng trong trường hợp thị trường xăng dầu biến động mạnh trong khi quy trình ban hành Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thường cần thời gian thực hiện dài hơn Nghị quyết của Chính phủ. Đề xuất này nhằm đảm bảo điều hành linh hoạt, kịp thời, vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa bảo đảm nguồn thu ngân sách khi thị trường ổn định.

Theo Vneconomy